Andrea Levy
The long song

Dit boek is het levensverhaal van July, een ex-slaaf die leeft ten tijde van de slavenopstand in Jamaica in 1838. Als klein kind wordt ze van haar moeder gescheiden en opgeleid als huisslavin van een verwende Engelse vrouw.

July's leven loopt niet bepaald van een leien dakje ondanks haar relatief bevoorrechte situatie. Haar beide kinderen ( een zoon uit de verkrachting door een opzichter en een dochter uit de toevallige bizarre samenkomst met een vrije slaaf) worden van haar afgenomen. Ondanks al deze misere is July een nuchtere vrouw die handig gebruikmaakt van haar positie en die een gezonde dosis humor en zelfkennis heeft.

Als oudere vrouw komt ze in conflict met de wet omdat ze zogenaamd een kip heeft gestolen (het waren er zelfs twee biecht ze de lezer op) en wordt ze na haar vrijspraak liefdevol opgenomen in het huishouden van Thomas die haar zoon blijkt te zijn en die zich als drukker heeft gevestigd in Kingston. Thomas is een ontwikkeld man geworden. Hij zet July aan tot het schrijven van een pamflet over haar leven, en de geschiedenis van de slaventijd. Het korte pamflet wordt een 'lang lied' over een sterke en bewonderenswaardige vrouw.

Ik las dit boek tijdens een vakantie op het eiland Bonaire- dat net als Jamaica een interessante geschiedenis heeft en slavernij kende in de vorm van arbeiders in de zoutpannen - en ik was onder de indruk van de schrijfkunst van Andrea Levy. Zij weet een zwaar onderwerp als slavernij levensecht en boeiend te beschrijven zonder zwaar op de hand te zijn.

Een eerder boek van haar, Small Island, werd onlangs door de BBC verfilmd en als serie uitgezonden. Ik ben daar ook benieuwd naar.

The Long Song is een aanrader voor liefhebbers van historische romans die vaardig en dynamisch verteld zijn, in de trant van Isabel Allende, Rose Tremain en Kate Grenville.

Binnenkort volgt hier nog een recensie van het boek  Strange Music van Laura Fish, over de plantage van de familie van de ziekelijke dichteres Elizabeth Barrett Browning op Jamaica. Browning was een fervent tegenstander van slavernij. In dit boek komen zij en de slavin Kaydia aan het woord.

Verder nog een aanrader van Camila Look van Addo's Bookstore op Bonaire:

James McBride  Song Yet Sung

Alvast een flaptekst  -

A hell of a book. And the highest praise I can give it is the highest praise any writer can give another: I wish I'd thought of it. Seriously, you need to get this book. (Leonard Pitts Jr. in de Miami Herald). Ik ben zeer benieuwd!

Lawrence Hill
The Book of Negroes

In deze vloeiend geschreven, verhalende roman volgen we het levensverhaal van Aminata Diallo. In 1755 bezoekt de 11-jarige Aminata met haar moeder een naburig Malinees dorp. Op de terugweg worden ze overvallen door slavenhalers. Aminata belandt op een schip richting Zuid-Carolina. Het boek volgt haar belevenissen; eerst op een indigo-plantage, dan als dienstbode van een Joodse handelaar en later als notuliste van het Book of Negroes, een lijst slaven die hun passage naar de vrijheid verdienen omdat ze aan Britse zijde streden tegen de Amerikaanse revolutionairen. Het pad van deze daadkrachtige jonge vrouw voert haar van Nova Scotia en Afrika tot Londen waar ze uiteindelijk een icoon van de beweging tegen slavernij wordt.

Deze Canadese bestseller is gebaseerd op een bestaand document dat in verschillende archieven te vinden is. Het boek heeft een hoog Oprah gehalte, mede dankzij het onderwerp -slavernij- en de sterke hoofdpersoon. De schrijver zelf is van gemengde afkomst. Hij schreef o.a. zijn eigen memoires, Black berry, sweet juice; on being black and white in Canada en twee eerdere romans. In 2008 won hij de Commonwealth Writers Prijs voor deze roman.

Er zijn meer romans die over ongeveer hetzelfde onderwerp gaan. Ik denk aan Caryl Phillips boek The final passage, over een vrouw die in de 50-er jaren vanuit een klein West-Indisch eiland emigreert naar Engeland, of het indrukwekkende boek van Barry Unsworth Sacret hunger (Heilige honger), dat zich afspeelt in dezelfde periode als The book of negroes, en gaat over een slavenschip The Liverpool Merchant en zijn opvarenden.
De Nobelprijswinnares Toni Morrison schreef onlangs een nieuw boek over deze zwarte periode Een daad van barmhartigheid. Jakob Vaark, Hollander in Amerika, krijgt in 1690 een zwart meisje cadeau. Het is een vereffening voor een onbetaalde rekening van een Portugese plantagehouder. Hoewel Jakob morele weerzin koestert tegen slavenhandel, aanvaardt hij het meisje. Aan Toni Morrison kun je dit onderwerp zeker overlaten. Zij snijdt weer andere aspecten in het trieste verhaal over de slavernij aan.
In 2004 won het boek The known world van Edward P. Jones de Pulitzer Prize for Fiction. Ook dit boek handelt over slavernij, een activiteit waar zowel blanken als zwarten zich mee inlieten zoals Jones aankaart in deze roman. Het boek speelt zich af in Virginia, voor de Burgeroorlog. Henry, een zwarte boer, wordt eigenaar van een plantage en van de slaven die daarbij horen. Na zijn dood breekt er een opstand uit met alle tragische gevolgen van dien.
Ook de Antilliaanse schrijver Frank Martinus Arion hield zich bezig met dit onderwerp In zijn filosofische roman De deserteurs volgen we vier vrienden van verschillende afkomst aan de Princeton universiteit in de tijd van de afschaffing van de slavernij. Het zijn Timothy Blincker uit Philadelphia, John Trotman uit Barbados, Ho Ping Wang uit China en Mohammed Sundiata uit Senegal. Ze brengen hun vrije dagen bij de vooraanstaande familie Blincker door met filosofische discussies en roeipartijen op de Delaware rivier. Aan hun liefderijk, idyllische bestaan komt plotseling een eind als ze op een avond voor de oorlog tegen Engeland worden geronseld. Vanaf dat moment is hun probleem niet alleen hun eigen vrijheid te heroveren, maar hoe vertrouwen te geven aan een nieuwe, zich vormende natie die in de strijd om haar eigen vrijheid minachting toont voor die van ieder ander.

Een aantal slaven schreven zelf ook hun levensverhaal op;
Linda Brent schreef In slavernij. Dit levensverhaal van een slavin verscheen voor het eerst in 1861, enkele jaren voor de afschaffing van de slavernij in de Verenigde Staten. Het is een van de weinige documenten waaruit we iets te weten kunnen komen over de specifieke onderdrukking van vrouwelijke slaven, een onderdrukking waarin racisme en seksisme samengaan. Linda Brent is de auteursnaam van Harriet Jacobs.
Harriet E. Wilson schreef Ons zwartje, of: schetsen uit het leven van een vrije zwarte vrouw. Zelfs door voorstanders van de afschaffing van de slavernij werd dit boek bij verschijning in 1859 genegeerd. Het stelde te pijnlijk het racisme in het "geëmancipeerde" noorden van de Verenigde Staten aan de kaak. Het boek is geschreven door een zwarte vrouw in de Verenigde Staten. Het combineert het traditionele slavenverhaal en de negentiende-eeuwse sentimentele roman. In deze Nederlandse vertaling schreef Alice Walker een voorwoord.
Ook verscheen een aantal jaren geleden een roman over een Surinaamse slavin van Cynthia McLeod, Elisabeth Samson: een vrije, zwarte vrouw in het 18e eeuwse Suriname.
De naam van Elisabeth Samson komt voor in grote historische werken over Suriname, omdat zij in 1764 wilde trouwen met een blanke man en hiervoor geen toestemming kreeg van het koloniaal bestuur. Na een twaalf jaar durend, zeer intensief archievenonderzoek doet Cynthia McLeod uit de doeken welk een markante persoonlijkheid Elisabeth Samson geweest moet zijn. Mede daardoor is het Elisabeth gelukt op eigen kracht uit te groeien tot de rijkste vrouw van Suriname in het midden van de achttiende eeuw.
Deze periode, die de Gouden Eeuw van Suriname genoemd wordt, werd de piek van de driehonderdjarige slavernij. Negers werden uit Afrika gehaald; ze hadden geen rechten, aangezien ze volgens blanke suprematie wel fysieke kracht, maar zeker geen intellect of gevoelens zouden hebben. Hoe de vrije negerin Elisabeth zich heeft kunnen handhaven in die tegenstrijdige Surinaamse koloniale maatschappij, hoe ze heeft zaken kunnen doen ondanks haar kleur en wat ze daarbij gevoeld en gedacht moet hebben, is het onderwerp van deze roman. (laatste alinea afkomstig van; http://www.iiav.nl/nl/databases/schatten/slavernij/slavernij_nederland.html).

Dan zijn er nog de verhalen van Frederic Douglas en Olaudah Equiano. De laatste (1745 –1797), ook bekend als Gustavus Vassa, was een achttiende eeuwse koopman en schrijver van Afrikaanse afkomst die in Groot-Brittannië en de Britse kolonies leefde. Hij was een belangrijk abolitionist. Hij schreef zijn levensverhaal met als titel; The Interesting Narrative of the Life of Olaudah Equiano, The African.
Douglas schreef The Narrative of the Life of Frederick Douglas. Hij was een ex-slaaf die zijn eigen leven noteerde en tegelijk een essays schreef over de afschaffing van de slavernij. Zijn autobiografie verscheen in 1845 en werd met gemengde gevoelens ontvangen omdat men (de blanken) zich niet konden voorstellen dat dit werk uit de handen van een ontwikkelde zwarte man kon komen.

Het zijn stuk voor stuk geweldige boeken om inzicht te krijgen in de slaven/koloniale geschiedenis.