Mark Haddon
Het wonderbaarlijke voorval met de hond in de nacht
The curious incident of the dog in the night-time

De lezingenserie Spraakmakende Boeken die elk seizoen in Groningen plaatsvinden, leesclubs in Groningen en mijn eigen leesclub, bespreken dit geweldig vermakelijke en ontroerende boek in de komende tijd. En niet voor niets.
Dit is een boek dat je aan een stuk door uitleest en waarvan je naderhand ook nog eens kunt zeggen dat je er wijzer van bent geworden.

Het verhaal wordt verteld door de vijftienjarige Christopher die lijdt aan een autistische aandoening. Dat levert nogal wat lastige situaties op, voor hemzelf, maar ook voor zijn vader, moeder, buren en een stel politieagenten die met hem in aanraking komen.
Autisten zijn mensen met een handleiding. Christopher houdt er bijvoorbeeld niet van als mensen hem aanraken, hij houdt niet van dingen die bruin of geel zijn (nogal wat!), hij begrijpt grappen en figuurlijke uitspraken niet en hij probeert door wiskundige spelletje structuur aan te brengen in zijn leven. De hoofdstukken geeft hij bijvoorbeeld aan met priemgetallen. Dus hoofdstuk 2 is het eerste hoofdstuk, gevolgd door hoofdstukken 3,5,7 en 11!
'Volgens mij zijn priemgetallen net als het leven. Ze zijn heel logisch maar je komt nooit achter de regels, zelf al zou je nergens anders meer aan denken.' 

Zoals veel autisten heeft Christopher een uitstekend geheugen. Hij weet nog dat hij in een grasveld stond ergens op de weg van Swindon naar Dover op woensdag 15 juni 1994, hoeveel koeien er stonden, dat er een platgeslagen blikje cola in de heg zat, met een slak erop,t en hoeveel verschillende soorten gras en bloemen er stonden. Het ontbreekt er nog maar aan dat hij de grassprieten telt, maar dat zou niet vreemd zijn.

Het Wonderbaarlijke Voorval (niet zo'n effectieve vertaling van Curious Incident!) leidt tot een lawine van gebeurtenissen die het beschermde leven van Christopher totaal op zijn kop zetten.
Zijn begeleidster, Siobhan doet hem het idee aan de hand om alles maar op te schrijven. Zo maak je als lezer kennis met de denkwereld van een heel lieve, maar ook heel lastige jongen die moet leven met flink wat beperkingen. Grappig genoeg is Christopher zich heel goed bewust van de gevolgen van zijn handelingen. Je moet wel bewondering krijgen voor de inventieve manier waarop deze vijftienjarige oplossingen probeert te bedenken voor situaties waar een volwassene al moeite genoeg mee zou hebben. Vooral zijn vader, maar ook zijn moeder, lossen hun problemen minder goed op dan Christopher zelf.

Ik heb door het lezen van dit boek respect gekregen voor dit joch. Misschien ook omdat ik iets heb met pubers. Ik vind ze aanspreekbaarder dan kleuters, peuters of andere kinderen. Ze staan open voor de wereld en beginnen tegelijkertijd hun eigen 'ik' te vormen. En ja, soms zijn het etterbakken, maar daar kun je ze ook op aanspreken. Je kunt ze meenemen naar de kroeg en een cola met ze drinken en met ze kletsen over ditjes en datjes. Dan hebben ze een leuke middag, want je neemt ze serieus, en jij hebt ook een leuke dag want je doet wat je anders ook doet. Zonder luiers te verschonen of ze moeizaam bezig te houden met lego en pritstiften. Aan de andere kant begrijp ik ook heel goed de frustraties van Chistophers ouders, hij is natuurlijk wel een bijzonder geval. Je wordt als ouder gek van zijn obsessies, je moet wel een zwembad van geduld hebben en natuurlijk zie je het geregeld absoluut niet meer zitten. Ik heb respect voor alle ouders met zulke kinderen.

Christopher is een beetje anders dan de doorsnee puber maar ik zou hem graag eens leren kennen. De verdienste van schrijver Mark Haddon is dat hij een levensecht, aardig, nergens sentimenteel boek heeft geschreven voor volwassenen en wat oudere kinderen. Die laatste groep zal misschien niet alle wiskundige problemen begrijpen, maar troost je, ik snapte ook niks van de leukste opgave van Deel 3 van het Wiskunde examen B-1 voor het VWO. En trouwens ook niets van Conways soldaten. Maar dat kun je ook overslaan.
Ik heb wel een aantal leuke weetjes opgestoken: Sherlock Holmes droeg volgens zijn schepper Conan Doyle echt geen geruite jachtpet, en hij heeft ook nooit de uitdrukking 'Elementair, mijn beste Watson' gebruikt.

Het wonderbaarlijke voorval leverde Mark Haddon onder andere een nominatie op voor de Booker Prize 2004 en hij won de Whitbread Book of the Year Award in 2003 en nog een handvol andere prijzen.

Over het boek zegt hij zelf in de Volkskrant van 9-4-2004:
'Christopher lijkt slecht toegerust te zijn om een verhaal te vertellen. Maar hij blijkt juist daardoor een geweldige verteller te zijn. Wie had dat gedacht? Doordat hij zich totaal niet bewust is van de lezer, trapt hij niet in die valkuil dat hij dingen gaat uitleggen of sympathie probeert te winnen. Er zijn nog wel wat schrijvers die wat van deze autist kunnen leren.' En niet alleen schrijvers zou ik daar aan toe willen voegen!

Mocht je het boek aan willen schaffen: er is een mooie gebonden Nederlandse versie, verschenen bij uitgeverij Contact en een fraai uitgegeven engelse pocket van Virago. Er is ook een jeugdversie op de markt.

Verder lezen? Probeer dan eens

Peter Hoeg Smilla's gevoel voor sneeuw
Arthur Conan Doyle De hond van de Baskervilles
Oliver Sachs Uncle Tungsten

Inez van Dullemen  De komst van de rustverstoorder