De originelen

Anne Brontë
Agnes Grey
Anne, de jangste van de Bronte zusters, schreef het verhaal in 1847, na haar zeer ongelukkige ervaring als gouvernante. Ze voelde zich eenzaam en verlaten, en haar werkgevers behandelden haar slecht. In het boek vindt de hoofdpersoon, de dochter van een dominee, haar geluk uiteindelijk bij Mr.Weston, een hulppredikant.
The Tenant of Wildfell Hall
Haar tweede boek, gepubliceerd in 1848, kreeg een slechte ontvangst vanwege het onderwerp. Een jonge vrouw verlaat de man door wie ze mishandeld wordt en gaat alleen wonen met haar kind. De inwoners van het dorp speculeren over haar mysterieuze verleden. Helen Huntingdon, de heldin van het verhaal, probeert met het maken van schilderijen in haar levensonderhoud te voorzien. Ze wordt verliefd op een hereboer en natuurlijk loopt het verhaal goed af. Van dit boek heeft de BBC een mooie verfilming gemaakt met Tara Fitzgerald en Toby Stephens.

Charlotte Brontë
Jane Eyre
Dit boek heeft geen introductie nodig. Het is het verhaal van het weeskind Jane Eyre die op kostschool belandt, haar hartsvriendin verliest aan TB en vervolgens als gouvernante gaat werken voor de ruige Rochester op Thornfield Hall. Jane is een grijze muis maar heeft sterke opvattingen en haar gedrag maakt haar een aantrekkelijke vrouw voor Rochester. Helaas is hij al getrouwd met Bertha Mason, die nog steeds onder zijn dak verblijft; een gewelddadige geesteszieke vrouw die onder de hoede van Grace Poole staat.

Charlotte Bronte was de oudste van de zussen, ze had een heel sterke band met haar vroeg overleden broer Branwell, een opium en alcohol verslaafde. Ze werkte als gouvernante en onderwijzeres. In haar kostschooltijd in Brussel werd ze verliefd op het hoofd van de school, de heer Heger. Al haar ervaringen vind je terug in al haar boeken. Ze trouwde later met de hulppredikant van haar vader.

De BBC heeft in 2006 een zinderende nieuwe verfilming gemaakt. Kijk op Your Tube voor een interview met Toby Stephens, de nieuwste aanwinst als Rochester, en scènes uit de serie.
Shirley
De achtergrond van dit verhaal is de industriele revolutie; een tijd van onrust en armoede in het Victoriaanse Engeland, maar ook van vooruitgang en nieuwe opvattingen. Men vermoedt dat de hoofdpersoon gemodelleerd is naar Emily, de middelste Brontë zus. Robert Moore, Brontë's mannelijke held, is de eigenaar van een fabriek en verloofd met Caroline Helstone. Toch gaat hij achter de onconventionele Shirley Keeldar aan, tegen alle moraal in. Het mooie van deze roman is het contrast tussen Caroline en Shirley; verstand en passie.
The Professor
Dit is Charlotte's eerste boek en het minst bekende van de vier romans die ze schreef. Het boek rust zwaar op haar ervaringen op de kostschool in Brussel waar ze verliefd was op de rector van de school. Een liefde die niet wederzijds was tot Charlotte's verdriet.  The professor  werd pas na haar dood gepubliceerd.
Vilette
Lucy Snow verlaat haar familie om onderwijs te volgen op een meisjeskostschool op het vasteland in de fictionele stad Vilette. Het boek verscheen als enige onder Charlotte's eigen naam, niet onder het pseudoniem Currer Bell. Critici noemen dit haar 'donkerste' boek. Lucy heeft nogal sombere en cynische opvattingen. Ook loopt het boek niet goed af, er vindt geen huwelijk plaats en wat er met de mannelijke held Paul Emmanuel gebeurt is niet duidelijk. Tijdens het schrijven van deze roman leed Charlotte aan een depressie. Ze schreef aan haar vriendin Ellen Nussey: I am a lonely woman and likely to be lonely.

Emily Brontë

Wuthering Heights
Het eerste en enige boek van de middelste zuster. Inmiddels een klassieker. Een verhaal waar de eenzame en ruige heidevelden van Yorkshire eigenlijk het derde personage in de roman is. De liefde tussen Catherine Earnshaw en Heatcliff kent geen gelijke in de wereldliteratuur. Wreedheid, passie, en de uiteindelijke verlossing voor de nieuwe generatie zijn de belangrijkste thema's in dit boek.
Als lezer en liefhebber van dit boek hoop je dat er nog eens een vervolg opduikt! Verfilmingen van deze roman vindt ik tot nu toe geen recht doen aan het boek; het lukt de regisseurs niet om een geloofwaardige Heatcliff te vinden. Het ergste voorbeeld is wel de musical met Cliff Richard in de hoofdrol...te erg voor woorden!! Ralph Fiennes en Juliette Binoche (anders prima acteurs) waren ook geen geloofwaardig stel.

De gezusters Brontë; verwoeste levens
Een selectie uit het gezamelijke werk van de zusters aangevuld met brieven van de andere familieleden en een paar bekenden.

In 1820 namen Patrick en Maria Brontë met hun zes kinderen hun intrek in de pastorie van Haworth, die aan de voorkant uitzicht bood op het kerkhof en aan de achterkant op de rotsachtige hellingen van de moors. Het plaatsje lag zeer geisoleerd en de inwoners vormden een gesloten gemeenschap. De kinderen waren voor hun vermaak volledig op elkaar aangewezen. De fantasiewerelden die de jongste drie dochters en broer Branwell creërden en keurig opschreven in kleine boekjes, zijn legendarisch. Het grimmige klimaat en de totale afzondering, het gebrek aan middelen en de onmogelijkheid voor een vrouw alleen te reizen: het is moeilijk voor te stellen hoe pijnlijk beperkt de zusters Brontë waren in hun mogelijkheden. Toch, of misschien daardoor, beschikten Emily, Charlotte en Anne over een zo grote geesteskracht dat zij onvermoeibaar plannen bleven maken, hard werkten en uiteindelijk literaire meesterwerken als Wuthering Heights  en Jane Eyre schreven, die ze nog gepubliceerd kregen ook. Broer Branwell, de hoop en trots van zijn vader en zusters, was een zwakkeling die zijn talent in de pub verzoop. Hij haalde de dertig niet. Emily en Anne werden binnen zes maanden na zijn dood gesloopt door tbc. Charlotte volgde een paar jaar later, kort na haar huwelijk. Charlotte Brontë voerde tot haar dood een correspondentie met schoolvriendin Ellen Nussey. Haar stem voert de boventoon in deze selectie.

In de Brontë sfeer - vervolgen op... en in de sfeer van......

Emma Brown
Boylan, Clare
Na haar dood liet Charlotte Brontë een incompleet manuscript achter dat na haar dood werd gepubliceerd onder de titel Emma. Voor de schrijfster Clare Boylan was het een uitdaging om het boek compleet te maken. Ze geeft er een heel eigen draai aan, maar het verhaal is zeker nog te herkennen als een originele Brontë.

Een rijke vader laat zijn hooghartige dochter Mathilde achter op een kostschool. Als de kerstvakantie nadert blijkt dat de vader met de noorderzon is vertrokken en het opgegeven adres niet bestaat. Wat zit er achter de verdwijning en wie is Mathilde?

Coldwater

McConnochie, Mardi
In deze roman verplaatst de schrijfster de plaats van handeling naar een Australische gevangenkolonie in 1848. Drie zusters, Charlotte, Emily en Anne wonen hier samen met hun vader, de gevangenisdirecteur Kapitein Wolf. Met de komst van een nieuwe gevangene, de Ier Finn O'Connell verandert hun wereld plotseling in chaos. Charlotte is de belangrijkste verteller van het verhaal, Emily voegt haar eigen gepassioneerde stem eraan toe. Het thema is vooral de krachtmeting tussen de zusters die heel verschillende karakters hebben, en de vader die zijn kolonie met ijzeren vuist regeert. Wat het verhaal aantrekkelijk makt is de spanning tussen de vrouwen en Finn, de gevangene. Ik vond dit een geslaagde variant op de Brontë romans.

Windward Heights
Condé, Maryse
Oorspronkelijk in het Frans geschreven roman is dit verhaal een hervertelling van Emily Brontë's Wuthering Heights. De plaats van handeling is Guadeloupe rond 1900. Ook hier is het belangrijkste ingrediënt de gedoemde liefde tussen Heathcliff en Cathy. Een extra element in deze roman is het racisme; zelfhaat vanwege de kleur van je huid. De mannelijke hoofdpersoon Razyé is een donkere man van onduidelijke afkomst. Na de dood van zijn geliefde Cathy probeert hij wraak te nemen op alles en iedereen. Maryse Condé schreef onder andere Segou; een roman over Mali en Tituba, de zwarte heks van Salem . Haar Wuthering Heights is politieker en ingewikkelder maar heeft een eigen unieke stem, en is een mooie aanvulling op de Brontë romans.

The Eyre Affair

Jasper Fforde

Spelen met taal, pastiches maken van bekende boeken en de lezer op het verkeerde been zetten; dat is wat Jasper Fforde doet met literatuur! Zijn verhalen zijn humoristisch, gek en verschrikkelijk onderhoudend als je van dit soort flauwekul houdt. The Eyre Affair is de eerste in een serie over Thursday Next, een vrouwelijke 'literaire' detective die in opdracht zoekt naar literaire criminelen. In de Eyre Affair is zijn de slachtoffers Jane Eyre en haar Rochester. Er verdwijnen hele stukken uit het boek en Thursday gaat op zoek naar de dader. Dit verhaal is moeilijk na te vertellen, het speelt zich af in een toekomst waar Engeland de Krimoorlog onlangs heeft gevoerd en waar de geheime dienst de dienst uitmaakt, waar de dodo nog niet uitgestorven is en waar mensen die dood zijn weer kunnen verschijnen. Als je een fan bent van bijvoorbeeld Terry Pratchett zal deze serie je zeker aanspreken. 

Het dertiende verhaal

Diane Setterfield

Vida Winter, een kluizenares en schrijfster van bestsellers, staat erom bekend dat ze haar eigen leven omgeeft met mythes, gefantaseerde autobiografiëen. Aan het eind van haar leven besluit ze de waarheid te onthullen aan biografe Margaret Lea. Het verhaal dat Vida vertelt is ronduit bizar en bevat gothic horror elementen. Het is het levensverhaal van de Angelfield familie; van de mooie Isabelle en de tweeling Adeline en Emmeline. Margaret gaat onderzoeken wat er werkelijk is gebeurt al die jaren geleden vooral omdat ze Vida niet op haar woord gelooft. Tegelijkertijd ontdekt Margaret de waarheid over haar eigen, mysterieuze verleden.

Er zitten duidelijk Brontë-  (en Dickensiaanse) elementen in dit verhaal. Een beetje langdradig af en toe maar wel een aardige variatie op de Victoriaanse roman.

Wide Sargasso Sea
Rhys, Jean
In 1966 schreef Jean Rhys Wide Sargasso Sea na een lange stilte. Rhys werd vooral in de jaren 20 en 30 bekend met een serie feministische romans over sterke vrouwen. Dit boek vertelt het verhaal van de gekke vrouw op zolder, of Antoinette Cosway, de eerste vrouw van Rochester. Zij is een Creoolse erfgename die opgroeit op een plantage in Dominica, een eiland in de Cariben. Rochester wordt min of meer tot een huwelijk verleid door de familie van Antoinette en door zijn eigen vader, vanwege het geld. Hij weet niet dat er in Antoinette's familie een lange geschiedenis van krankzinnigheid voorkomt. De gevolgen kunnen we lezen in Jane Eyre. Wide Sargasso Sea is een klassieker geworden, prachtig geschreven en onmisbare aanvulling op het verhaal van Charlotte.

The Three Sisters
Sinclair, May
May Sinclair was het pseudoniem van Mary Amelia St. Clair (1862 - 1946), een populaire Britse schrijfster die zeer geinteresseerd was in Freud, Jung en in de strijd voor het vrouwenkiesrecht. Ze schreef zo'n 25 romans, de meeste nu helaas vergeten. Haar werk werd regelmatig vergeleken met dat van Charlotte Brontë.

The three sister's  gaat over de zuster's Mary, Gwendolen en Alice, gemodelleerd naar de Brontë's. Als op een dag de jonge dokter Stephen Rowcliffe naar hun dorp komt in het geisoleerde Yorkshire, verandert hun leven voorgoed. Sinclair probeert in haar verhaal de angsten, de hoop en de onderdrukte sexualiteit van de Victoriaanse vrouw te beschrijven. Het boek is nog steeds goed leesbaar en geeft een goed beeld van die tijd.

The Brontë Project
Vandever, Jennifer
Sara Frost, een jonge wetenschapster die op zoek is naar verloren brieven van Charlotte Brontë zit in een persoonlijke dip. Haar geliefde is ervandoor, ze krijgt geen geld om haar projecten te financieren en haar collega's nemen haar niet serieus. Om weer wat passie in haar persoonlijke leven te krijgen vertrekt ze met een filmproducer naar L.A. om een film over het leven van Charlotte Brontë te maken. Dat pakt anders uit dan gehoopt.

Onderhoudende 'chick lit' overgoten met een literair sausje, met een van de leukste one-liners over Emily Brontë: ' Emily Brontë could kick George Orwell's ass any day of the week'.

The Case of the missing Brontë
Barnard, Robert
Onderhoudende korte detective met droge Engelse humor, geschreven door een voormalig voorzitter van de Brontë Society.
Er duikt een manuscript op van Emily Brontë, haat laatste tweede roman. Corrupte wetenschappers, misdadigers en erfgenamen gaan ermee aan de haal. Perry Trethowan, politieman bij Scotland Yard, gaat erachter aan, op de achtergrond geholpen door zijn vrouw Jane.

Informatieve boeken

The Brontës

Barker, Juliet

Uitputtende biografie van een vooraanstaand biografe en oud-medewerkster van het Brontë Parsonage Museum in Haworth. Meeslepend verteld en uitstekende informatie over de Brontë's en hun werk. Barker publiceerde ook de brieven van de zussen.

Reader, I Married Him: Study of the Women Characters of Jane Austen, Charlotte Bronte, Elizabeth Gaskell and George Eliot

Beer, Patricia
Beer was one of the first feminist critics to draw attention to Gaskell's insistence that women have sexual needs that may be as strong as, or stronger than, those of men.

En de vrouw een vreemde/ Jean Rhys

Brokken, Jan
Boek over het Domenica van Jean Rhys, die een prequel schreef van De Woeste Hoogte van Emily Bronte.

Women and Marriage in Victorian Fiction
Calder, Jenni
A finely detailed study of the radical nature of Gaskell's heroines in a paternalistic and authoritarian society.

The Life of Charlotte Brontë

Gaskell, Elizabeth
Elizabeth Gaskell's book appeared in 1857 to immediate popular acclaim among Victorian readers curious to discover more about the writer who had given Jane Eyre the subtitle An Autobiography. In writing about Charlotte Brontë, Elizabeth Gaskell portrays the struggle of a woman artist for whom she had, until her late marriage, 'foreseen the single life'. The resulting work almost single-handedly created the Brontë myth. The Life  weaves facts, dates, characters and anecdotes with considerable art, Gaskell's Charlotte was an imaginative creation and, as such, took on a life of it's own.

The Cambridge Companion to the Brontë‘s (Cambridge Companions to Literature)
Glen, Heather (Editor)
This single volume is invaluable because the book covers all the basic areas of Brontë study and everthing a student needs to know. Essays by leading scholars explore the lives and tragic early deaths of the three Brontë sisters. They set two of the greatest novels of the nineteenth century: Charlotte's Jane Eyre and Emily's Wuthering Heights, in the context of the other prose and poetry of the sisters, and trace the reputation of the Brontë‘s through history. A detailed chronology and guides to further reading are included.

Anne Brontë
Gerin, Winifred
Biografie over de jongste Brontë zuster.

Ladies and the Mammies: Jane Austen and Jean Rhys
James, Selma
This book connects two great women writers whose context was the ladies' resistance in the Great Houses of England and of colonial slavery. Based on a 1979 talk at the Cheltenham (England) Literary Festival.

The Bronte Myth
Miller, Lucasta
Een onmisbare studie over de mythen die er in de loop van de tijd over de zusters en broer ontstaan zijn, niet in de laatste plaats door Charlotte Bronte zelf aangewakkerd!  Rond Emily bijvoorbeeld deden een aantal verhalen de ronde: ze zou haar hond Keeper mishandeld hebben, ze zou anorexia hebben en haar dood zo bespoedigd hebben. Ook Branwell moest het in een bepaalde tijd ontgelden; als jatter en schrijver van 'Wuthering Heights bijvoorbeeld.

Miller doet onderzoek en ontrafelt de al dan niet aanwezige feiten en laat ons zien waar het eigenlijk om gaat bij de Brontes, namelijk hun werk.