De Australische literatuur begint met de verhalen uit de Dreamtime, de Droomtijd.

Dat zijn verhalen die gaan over het ontstaan van de wereld. Deze gelden nog steeds voor de meeste Aborigines, de oorspronkelijke bewoners van Australië. Zij verklaren hiermee de wereld en hun plek in die wereld.

Door te luisteren naar deze verhalen leren jonge mensen belangrijke zaken over het leven in de gemeenschap en de tradities die daar bij horen.

De Dreamtime verhalen zijn niet te vergelijken met onze sprookjes, mythen en sagen. Ze zijn veel complexer en veelomvattender. Ze maken deel uit van de Aboriginal cultuur, ze verklaren hoe de stamverbanden in elkaar zitten en zijn onderdeel van de ceremoniën.

Er zijn ruim tweehonderd verschillende Aboriginal volkeren in Australië, met evenzoveel talen. De Dreamtime is een concept dat leeft bij alle Aboriginals. Het is een tijd die bestaat naast de dagelijkse realiteit, een soort collectief bewustzijn dat onderhouden wordt door de nazaten van de mensen die onderwezen werden door de Dreamtime wezens. De verhalen zijn dus onderdeel van- en bruikbaar in het heden. Zowel jong als oud kunnen ervan genieten en leren.

Aboriginal literatuur
In de studie Indigenous literature of Australia geeft Mudrooroo (een Aboriginal schrijver en autoriteit op het gebied van de Aboriginal literatuur) een uitstekend overzicht van Aboriginal literatuur.

Hij verdeelt deze in zes perioden;

*de Dreamtime vóór de komst van de Europeanen,

*de invasie,

*de expedities,

*de koloniale periode (paternalisme) ,

*de beginperiode van zelfbeschikking ( 1967-1988) en

*de periode van gedeelde culturen (reconciliation).

Aan deze laatste periode zal ik wat meer aandacht besteden, met name de boeken van Sally Morgan en Kim Scott bespreek ik in de volgende webpagina's.

Tot de koloniale periode, zelfs tot 1967, zijn we afhankelijk van verslagen van de Europese indringers. Veel is verloren gegaan omdat de missionarissen die actief waren erg hun best deden zoveel mogelijk Aboriginal cultuur te vernietigen. Toch zat daar ook een goede kant aan: door het onderwijs aan Aboriginal kinderen stonden ze aan de wieg van de eerste geschreven literatuur. Een van de eerste inheemse schrijvers, David Unaipon, een Nunga Aboriginal, was daar een voorbeeld van. In 1929 verscheen van zijn hand een verzameling verhalen.

De hedendaagse inheemse literatuur is zeer verschillend. Van de politiek geïnspireerde boeken van Mudrooroo, bijvoorbeeld Doctor Wooreddy's prescription for enduring the ending of the world (1983), tot de levensverhalen van vrouwen als Ruby Langford, Don't take your love to town (1988) en Ginny Ward's Wandering girl (1987).

In Nederland werd het boek van Sally Morgan, Mijn plek, erg populair.

Ook wordt en werd er veel poëzie geschreven, een vorm van literatuur die dicht bij de orale vorm ligt. Een paar namen van in Australië erg bekende Aboriginal dichters zijn Oodgeroo (Kath Walker)- de grootmoeder van de inheemse literatuur noemt Mudrooroo haar-, Lionel Fogarty en Kevin Gilbert.

Sally Morgan My place

Kim Scott Benang

Hedendaagse schrijvers
In 1988 was er een omslag in het denken over de nationale Australische identiteit. In dit jaar herdacht het land de aankomst van de eerste strafgevangenen uit Engeland, de aanvang van het kolonialisme. Schrijvers werden zich voor het eerst bewust van de culturele diversiteit, de culturele afkomst en de eigen identiteit van de Australiers....want:

"wat is of wat maakt een Australiër eigenlijk" begonnen zij zich af te vragen.

Twee denkbeelden ontwikkelden zich, onder andere door de verschijning van De fatale kust, een epos van Robert Hughes (1987), over de geschiedenis van Australië na 1788. Dat boek maakte duidelijk dat na 40.000 jaar bewoning de Aboriginals natuurlijk de rechten op het land hadden, dat het geen terra nullius (leeg land) was bij aankomst van de kolonialen.

Ook werd duidelijk dat de slachtoffers van het Britse strafsysteem van de 18e en 19e eeuw recht hadden op meer aandacht. Deze twee aspecten van de Australische geschiedenis vind je in de moderne literatuur dan ook regelmatig terug.

De invloed van de Britse cultuur neemt af in deze periode .Er komen veel Aziatische immigranten naar de grote steden, en ook de Amerikaanse invloeden zijn groot (neem bijvoorbeeld het standpunt rond Irak).

Schrijvers in Australië zijn niet meer de romantische verheerlijkers van de bush. Voorbeelden daarvan zijn Banjo Peterson, de man die het lied Waltzing Mathilda schreef- luister eens naar de versie die zanger Tom Waits opnam- en Jeannie Gunn die We of the never-never schreef, een verhaal over de eerste kolonisten bij Mataranka.

Integendeel,de moderne schrijvers proberen hun eigen visie te geven op geschiedenis en cultuur. Onderstaande schrijvers hebben veel indruk op mij gemaakt en op hun werk ga ik binnenkort wat dieper in.

Patrick White Voss

Peter Carey Oscar en Lucinda

Tim Winton Dirt Music

Richard Flanagan  Goulds book of fish